Medicatie bij colitis ulcerosa

Voor de behandeling bij colitis ulcerosa kunnen verschillende medicijnen worden gebruikt. Er wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen medicatie bij opvlamming van de ziekte en onderhoudsmedicatie. De medicatie bij opvlamming wordt gebruikt om de actieve ziekte te onderdrukken. De onderhoudsmedicatie zorgt er voor de ziekte onder controle te houden.

Verschillende medicijnen

Welk medicijn het beste werkt, verschilt per persoon. Onderstaand wordt per type medicijn uitgelegd wat het is en hoe het werkt, voor wie het bedoeld is en hoe het wordt toegediend. Welke medicatie het beste aansluit bij je persoonlijke situatie wordt altijd samen met de arts besloten.

Medicatie bij colitis ulcerosa
Medicatiepyramide
Gebaseerd op referentie Handleiding Behandeling IBD 2014-2015, Moderniseren van de Richtlijn IBD 2009. Gemandateerd door het Initiatief in Crohn en Colitis (initiative on Crohn’s and Colitis – ICC) in de vergadering van 10 juni 2015. Gemandateerd door de Nederlandse Vereniging van Maag-. Darm- en Leverartsen, oktober 2015 *JAK-remmers zijn nog niet opgenomen in de Handleiding IBD 2014-2015 en om die reden nog niet opgenomen in de behandelpyramide.

5-ASA preparaten

Wat is het?

Deze medicijnen (met het bestanddeel ‘5-aminosalicylzuur’) remmen plaatselijk de ontsteking in het darmslijmvlies.

Hoe werkt het?

Dat is niet precies bekend. Bij het ontstekingsproces zijn eiwitten betrokken welke daarnaast ook een rol kunnen spelen bij het ontstaan van koorts en pijn. Waarschijnlijk remmen 5-ASA preparaten de aanmaak van deze eiwitten en zorgen ze ervoor dat er zich minder immuuncellen naar de plek van de ontsteking verplaatsen. 2 3 4 5

Voor wie is het bedoeld?

Mensen met een lichte tot matige ontsteking van de darm kunnen 5-ASA preparaten gebruiken om actieve ziekte te onderdrukken of om de ziekte onder controle te houden. 5 6

In welke vorm is het beschikbaar?

  • Als tablet, capsule of korrels (oraal)
  • Als zetpil of klysma (rectaal)

Tot de 5-ASA-preparaten behoren:

  • mesalazine (Pentasa®, Asacol®, Salofalk®, Mezavant®, Mesalazine®, Mesavancol®)
  • sulfasalazine (Salazopyrine® en Sulfasalazine®)
  • olsalazine (Dipentum®)7

Overige informatie

Voor meer informatie over het gebruik en de bijwerkingen van 5-ASA preparaten, raadpleeg de desbetreffende bijsluiter via het college ter beoordeling van geneesmiddelen CBG-MEB.

Corticosteroïden

Wat is het?

Een corticosteroïd is een kunstmatige variant van het hormoon cortisol. Dit hormoon is belangrijk voor bijvoorbeeld de afbraak van eiwitten en vetten en daarnaast kan cortisol het immuunsysteem onderdrukken.

Hoe werkt het?

Hoe corticosteroïden de ontsteking precies remmen is vrij complex en nog niet volledig bekend. Corticoïden kunnen de aanmaak en groei van immuuncellen onderdrukken er voor zorgen dat er minder immuuncellen zich naar de plaats van ontsteking kunnen verplaatsen. Daarnaast kunnen ze een effect hebben op de bloedvaten.8 9 10 11

Voor wie is het bedoeld?

Corticosteroïden worden ingezet bij mensen met colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn die een acute ontstekingsaanval hebben. Omdat corticosteroïden een effect kunnen hebben op ontstekingen in het gehele lichaam, kunnen deze middelen ook worden ingezet bij mensen met ontstekingen aan andere weefsels en organen of bij mensen met bepaalde vormen van kanker, ziekten aan het afweersysteem, ernstige allergische reacties of een orgaantransplantatie.6 11

In welke vorm is het beschikbaar?

  • Als tablet en capsule (oraal)
  • Als zetpil of klysma (rectaal)
  • Als infuus

Bij het stoppen zetten van corticosteroïden moeten patiënten de medicatie langzaam afbouwen, omdat het lichaam tijdens de kuur minder lichaamseigen cortisol aanmaakt.

Tot de corticosteroïden behoren:

  • beclometason (Beclometason),
  • beclometason/mesalazine (Beclametaon/mesalazine)
  • betamethason (Betnesol®, Celestone®)
  • budesonide (Budenofalk®, Cortiment®, Entocort®)
  • hydrocortison (Hydrocortison)
  • methylprednisolon (Depo-Medrol®, Solu-Medrol®)
  • prednison (Prednison)
  • prednisolon (Prednisolon)7

Overige informatie

Voor meer informatie over het gebruik en de bijwerkingen van corticosteroïden, raadpleeg de desbetreffende bijsluiter via het college ter beoordeling van geneesmiddelen CBG-MEB.

Immunosuppressiva

Wat is het?

Immunosuppressiva remmen de ontsteking door deling van immuuncellen tegen te gaan.

Hoe werkt het?

Immunosuppressiva verhinderen de aanmaak en vermeerdering van immuuncellen. Daardoor remmen ze de ontsteking. 2 10 11 12

Voor wie is het bedoeld?

Immunosuppressiva worden gebruikt om colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn onder controle te houden als de standaardmedicatie niet werkt. Omdat immunosuppressiva een remmend effect kunnen hebben op het gehele immuunsysteem, kunnen deze middelen ook worden ingezet bij mensen met ontstekingen aan andere weefsels en organen of bij mensen met bepaalde vormen van kanker, ziekten aan het afweersysteem, of een orgaantransplantatie. 6 7

In welke vorm is het beschikbaar?

  • Als tablet (oraal)
  • Als poeder voor injectievloeistof

Tot de immunosuppressiva behoren:

  • azathioprine (Azafalk®, Azathioprine, Imuran®)
  • ciclosporine (Neoral®, Sandimmune®)
  • 6-mercaptopurine (Puri-Nethol®)
  • methotrexaat (Emthexate®, Metoject®, ledertrexate, methotrexaat)
  • thioguanine (Lanvis®)
  • tacrolimus

Overige informatie

Voor meer informatie over het gebruik en de bijwerkingen van immunnosuppressiva, raadpleeg de desbetreffende bijsluiter via het college ter beoordeling van geneesmiddelen CBG-MEB.

Integrine-antagonisten

Wat is het?

Integrine-antagonisten zijn zogenaamde biologicals – een biologisch geneesmiddel. Biologisch betekent dat de werkzame stof wordt gemaakt in levende cellen. Een integrine is een eiwit dat zich op verschillende typen cellen kan bevinden, waaronder ook op immuuncellen. De integrine-antagonist voor de behandeling van colitis ulcerosa is gericht tegen een type integrine dat zich alleen op immuuncellen bevindt die een rol spelen bij ontstekingen in het maagdarmstelsel.

Hoe werkt het?

De integrine-antagonist bindt aan een integrine dat zich op immuuncellen bevindt die een rol spelen in de ontsteking van het maagdarmstelsel. Hierdoor wordt voorkomen dat immuuncellen zich kunnen verplaatsen naar de plaats van ontsteking, waardoor het ontstekingen selectief – dus in het maagdarmstelsel – vermindert.2 7 14

Voor wie is het?

Het medicijn wordt ingezet bij mensen met matige tot ernstige colitis ulcerosa of ziekte van Crohn, om de ontsteking te onderdrukken en om de ziekte onder controle te houden. Het wordt ingezet wanneer andere medicijnen onvoldoende effect hebben, of wanneer teveel bijwerkingen met andere medicatie wordt ervaren.6 Omdat integrine-antagonisten zich alleen richten op immuuncellen die een rol spelen in het maagdarmstelsel kunnen deze alleen in worden gezet bij patiënten met inflammatoire darmziekten.

In welke vorm is het beschikbaar?

  • Als infuus

Tot de Integrine-antagonisten behoren:

  • vedolizumab (Entyvio®)

Overige informatie

Voor meer informatie over het gebruik en de bijwerkingen van integrine-antagonisten, raadpleeg de desbetreffende bijsluiter via het college ter beoordeling van geneesmiddelen CBG-MEB.

JAK-remmers

Wat is het?

JAK-remmende middelen verminderen de activiteit van een groep enzymsystemen in het lichaam, die Janus-kinasen worden genoemd. Deze enzymen zijn betrokken bij immuun- en ontstekingsreacties.

Hoe werkt het?

Janus kinasen is een groep enzymen die ervoor zorgen dat ontstekingsbevorderende boodschapper-eiwitten de ontsteking in stand kunnen houden. Door deze enzymen (via een zogenaamde JAK-remmer) te remmen verzwakt de signaaloverdracht van de boodschapper-eiwitten en neemt de immuun- en ontstekingsreactie af.

Voor wie is het bedoeld?

Dit type medicijn wordt gebruikt bij matige tot ernstige colitis ulcerosa, om de ontsteking te onderdrukken en om de ziekte onder controle te houden. Het wordt ingezet als andere behandelingen onvoldoende effect hebben, of wanneer te veel bijwerkingen met andere medicatie worden ervaren. Omdat een JAK-remmend middel een effect kan hebben op ontstekingen op meerdere plekken in het lichaam, kan het ook worden ingezet bij patiënten met ontstekingen aan andere weefsels en organen, waaronder gewrichten en de huid.15

In welke vorm is het beschikbaar?

  • Als tablet bij aanvang van de behandeling en voor de onderhoudsbehandeling

Tot de JAK-remmende middelen behoort:

Geregistreerd voor colitis ulcerosa:

  • Tofacitinib (Xeljanz®)

Overige informatie

Voor meer informatie over het gebruik en de bijwerkingen van JAK-remmers, raadpleeg de desbetreffende bijsluiter via het college ter beoordeling van geneesmiddelen CBG-MEB.

TNFα blokkerende middelen (TNFα antagonisten)

Wat is het?

TNFα blokkerende middelen zijn zogenaamde biologicals – biologische geneesmiddelen. Biologisch betekent dat de werkzame stof wordt gemaakt in levende cellen.

Tumor Necrosis Factor α (TNFα) is een eiwit dat betrokken is in verschillende processen in het lichaam en een belangrijke rol speelt bij ontstekingen.

Hoe werkt het?

De TNFα blokkerende middelen binden aan het TNFα eiwit. Dat voorkomt de aanmaak en vermeerdering van immuuncellen en zorgt ervoor dat er minder immuuncellen zich naar de plaats van ontsteking kunnen verplaatsen. Hierdoor vermindert de ontsteking.2 7 13

Voor wie is het bedoeld?

Deze groep medicijnen wordt gebruikt bij matige tot ernstige colitis ulcerosa of ziekte van Crohn, om de ontsteking te onderdrukken en om de ziekte onder controle te houden. Het wordt ingezet als andere behandelingen onvoldoende effect hebben, of wanneer teveel bijwerkingen met andere medicatie wordt ervaren. Omdat TNFα blokkerende middelen een effect kunnen hebben op ontstekingen in het gehele lichaam, kunnen deze middelen ook worden ingezet bij patienten met ontstekingen aan andere weefsels en organen, waaronder gewrichten en huid.6

In welke vorm is het beschikbaar?

  • Als infuus
  • Als zelfinjectie onder de huid

Tot de TNFα blokkerende middelen behoren:

Geregistreerd voor ziekte van Crohn en colitis ulcerosa:

  • infliximab (Remicade®, Remsima®, Inflectra®)
  • adalimumab (Humira®)

Geregistreerd voor colitis ulcerosa:

  • golimumab (Simponi®)

Overige informatie

Voor meer informatie over het gebruik en de bijwerkingen van TNFα blokkerende middelen, raadpleeg de desbetreffende bijsluiter via het college ter beoordeling van geneesmiddelen CBG-MEB.

Overige medicatie

Overige medicatie die voor geschreven kan worden bij de behandeling van IBD zijn onder andere:

  • Antibiotica
  • Diarree remmende middelen
  • Vitamine preparaten
  • Pijnstillers

Disclaimer: Deze informatie over medicatie is bedoeld om een algemeen overzicht te geven van de verschillende medicaties voor de behandeling van IBD en niet bedoeld om volledig te zijn. Welke behandeling het beste past bij uw situatie bepaalt u samen met uw arts. Mocht u vragen of klachten hebben over uw behandeling of medicijnen bespreek dit dan altijd met uw arts.

Deel deze pagina:

Schrijf je in voor de online nieuwsbrief!

[mc4wp_form id=”1293″]

Referenties

1 Panaccione R, et al. Review article: treatment algorithms to maximize remission and minimize corticosteroid dependence in patients with IBD. Aliment Pharmacol Ther. 2008:28(6):674-688.

2 De Mattos, et al. Mediators Inflamm. 2015;493012

3 Nielsen, Munck. Nature Clinical Practice Gastroenterology & Hepatology. 2007;4(3):160-170

4 Stenson. Curr Opin Gastroenterol. 2014;30(4):347-51

5 Farmacotherapeutisch Kompas. Mesalazine (A07EC02)

6 CBO- Richtlijn Diagnostiek en behandeling van inflammatoire darmziekten bij volwassenen, NVMDL 2009

7 Farmacotherapeutisch Kompas.

8 Greaves. Postgraduate Medical Journal. 1976;52:631-633

9 Katz. Gastroenterol Clin North Am. 2004;33(2):171-189

10 De Boer, et al. Nat Clin Pract Grastroenterol Hepatol. 2007(12):686-694

11 Farmacotherapeutisch Kompas. Azathioprine (L04AX01)

12 Farmacotherapeutisch Kompas. Methotrexaat (L04AX03)

13 Chowers, et al. J Crohn’s Colitis. 2010;4:367-376

14 Soler, et al. J Pharmacol Exp Ther. 2009;330(3):764-875

15 Farmacotherapeutisch Kompas. Tofacitinib (L04AA29)

3

Je verlaat nu de website www.wijhebbencolitis.nl om naar een andere website te gaan. Links naar andere sites worden aangeboden voor het gemak van de gebruiker. Takeda Nederland bv is niet verantwoordelijk voor de inhoud of verdere links op deze sites. Wees je ervan bewust dat deze andere websites mogelijk eigen standaardvoorwaarden en een eigen privacybeleid hebben waar Takeda Nederland bv niet voor verantwoordelijk is.
Klik op OK om verder te gaan of klik op TERUG om terug te gaan naar de pagina die je als laatste bekeken hebt.

    

Je verlaat nu de website www.wijhebbencolitis.nl om naar een andere website te gaan. Links naar andere sites worden aangeboden voor het gemak van de gebruiker. Takeda Nederland bv is niet verantwoordelijk voor de inhoud of verdere links op deze sites. Wees je ervan bewust dat deze andere websites mogelijk eigen standaardvoorwaarden en een eigen privacybeleid hebben waar Takeda Nederland bv niet voor verantwoordelijk is.
Klik op OK om verder te gaan of klik op TERUG om terug te gaan naar de pagina die je als laatste bekeken hebt.